YÊU THĂNG LONG VÀ ĐAU ĐÁU VỀ LỊCH SỬ DÂN TỘC MÌNH
Sinh năm 1957
Tốt nghiệp Quay phim hệ chính qui năm 1990 tại
Trường Đại học Sân khấu Điện ảnh – HN .
Hiện công tác tại Hãng phim truyện Việt Nam.
Hai lần đoạt giải Quay phim xuất sắc – Giải Cánh diều vàng của Hội điện ảnh VN :
Phim Thời xa vắng - đạo diễn Hồ Quang Minh
Phim Chuyện của Pao – đạo diễn Ngô Quang Hải
Phim Huyền Sử Thiên Đô là một dự án lớn của Công ty Cổ phần Sao Thế Giới được thực hiện bởi Hãng phim truyện I và Công ty Phát Nam Thiên , anh được mời tham gia với vai trò giám đốc hình ảnh, cảm xúc của anh khi nhận được lời mời này ?
Đây là lần thứ 2 tôi làm phim về đề tài lịch sử. Lần trước từ năm 1996 ,làm phim Sống mãi với Thủ Đô với đạo diễn Lê Đức Tiến.
Đã 14 năm, nay lại vinh dự được làm Phim về Hà Nội mừng Đại lễ 1.000 năm Thăng Long. Tôi đã từng quay gần 400 tập phim truyền hình suốt chặng đường dài làm nghề, cứ nghĩ về Hà Nội lại thấy xúc cảm trào dâng. Ngay cả khi quần quật làm việc ở Sài Gòn hai năm trời, hay ở Châu Âu, vẫn không thể quên những ngôi nhà cổ, ngõ ngách, cổng chùa và những bóng nắng đổ dài dưới thềm gạch hiên nhà. Tôi là người Hà Nội nên tôi yêu những giá trị lịch sử làm nên một Thăng Long kiêu hùng. Tôi tự hào khi được làm phim Huyền sử thiên đô này, kể cả việc bỏ ngay 2 dự án phim khác mà không hề tiếc.
Anh đọc kịch bản và thấy hứng thú nhất điều gì ?
Tôi tin tưởng ở nhà văn Nguyễn Mạnh Tuấn. Anh ấy cũng là một người Hà Nội, nhà ở phố Hàng Trống, đã quá nổi tiếng với các tác phẩm Đứng trước biển, Cù lao tràm, Ngoại tình, Phần hồn ... từ những thập niên 80. Anh ấy cũng là tác giả kịch bản Thái sư Trần Thủ Độ. Anh ấy là người đọc và thấm sâu sắc các giá trị lịch sử của dân tộc mình, nên những dòng chữ anh ấy viết ra rất thật, cụ thể và có nghề. Anh ấy là người viết kịch bản chuyên nghiệp mà tôi được biết.
Huyền Sử Thiên Đô có nhiều tuyến nhân vật được khắc họa sắc nét, đầy cá tính về các nhân vật Lý Công Uẩn, Lê Đại Hành, Lê Long Đĩnh, Sư Vạn Hạnh ... Đan xen trong đó là các mối tình tuyệt đẹp, đầy chất nhân văn. Tôi nghĩ mình sẽ được thăng hoa cảm xúc khi cầm máy quay những trường đoạn này.
Từ phim Sống mãi với Thủ đô, bắt đầu là những bài học ngây ngô, liều lĩnh khi làm phim đề tài lịch sử , đến Huyền Sử Thiên Đô, tôi tin vào tay máy của mình sẽ góp phần làm nên một bộ phim hấp dẫn dành tặng khán giả cả nước.
Từ trước đến nay, Anh hợp tác Phim với một đạo diễn, lần này là với hai người, có một sự xáo trộn về phương pháp và tư duy làm việc của anh không ?
Trên thế giới và ở Việt Nam cũng vậy, phim truyền hình có hai đạo diễn không có gì là mới cả. Chạy án, Ngôi nhà có nhiều cửa sổ của Hãng phim THVN cũng có nhiều kíp đạo diễn tham gia. Ở Huyền Sử Thiên Đô, tôi cùng làm việc với đạo diễnTất Bình và đạo diễn Phạm Thanh Phong. Hai anh phân công các mảng công việc hiện trường, hậu kỳ, quay nội, quay ngoại, quay đại cảnh... rất cụ thể và chuyên nghiệp, nên tôi thấy không bị phân tán bởi sự chỉ huy của hai đạo diễn, vẫn nghĩ chỉ có một ông đạo diễn mà thôi ( cười ...)
Bây giờ làm phim truyền hình cũng khác trước nhiều lắm, đạo diễn và quay phim cũng đỡ cực hơn khi kịch bản phân cảnh đã tỉ mỉ đến từng chi tiết. Có một điều thú vị, là hai ông đạo diễn này đều là người Hà Nội, nên chúng tôi cùng có một tình yêu giống nhau khi làm phim này, yêu Hà Nội là yêu Thăng Long và yêu Huyền Sử Thiên Đô để khán giả hy vọng về dòng phim lịch sử của chúng ta, trong tương lai chẳng ngại ...so tài với các nước bạn.
Thưa Anh, quay phim lịch sử, anh ngại nhất điều gì ?
Ngại không tự nhiên
Ngại phục trang, hóa trang không đáp ứng yêu cầu.
Có ngại quay đại cảnh các trận đánh lớn không ?
Không, các nhà làm phim Việt Nam đã đủ tự tin làm các trường đoạn lớn về các trận đánh mà không sợ bị giả.
Trong một lần trả lời báo chí, đạo diễn Đặng Nhật Minh nói đùa rằng, ở VN mình làm gì có ngựa, toàn là con La. Thế thì Huyền Sử Thiên Đô lấy ngựa ở đâu ra ? Thưa anh ?
Khán giả hãy cứ yên tâm, chúng tôi đã thuê ngựa từ Trung Quốc. Riêng tiền ngựa và những thứ quanh ngựa cũng đã ngốn khá nhiều tiền. Khoản chi phí chăm sóc chúng cũng không hề dễ chịu . Một xe ôtô chở thức ăn cho ngựa cũng theo cuộc hành trình của đoàn phim.
Thưc ra làm phim ở VN những năm gần đây, không còn gọi là cuộc chơi, khi nhiều doanh nghiêp tư nhân bỏ tiền túi làm phim. Lỗ chịu, lãi hưởng. Họ chịu đầu tư, và dám chấp nhận thử thách .
Đã từng đi nhiều vùng miền trong nước và ra nước ngoài, Anh nhận xét về các bối cảnh quay của Huyền Sử Thiên Đô như thế nào ?
Chúng tôi sẽ quay ở rất nhiều nơi của Miền Bắc: Hà Nam, Ninh Bình, Hải Dương, Hà Nội, Thanh Hóa, Sơn La, Hòa Bình … lên tận Lào Cai và vào cả Huế nữa.
Chúng tôi đã có cuộc khảo sát ròng rã 8 tháng trời trước khi bấm máy, người đen thui vì nắng, đến nay , da vẫn còn tróc vảy vì cộng thêm cái nóng thiêu đốt 40 độ ngoài trời .
Riêng bộ phim Huyền sử Thiên đô này, chúng tôi phải lựa chọn bối cảnh đường giao thông có rộng không ? Bởi đoàn xe và đám tùy tùng cũng ngót nghét cả trăm người . Dàn diễn viên chính phụ của Huyền Sử Thiên Đô đạt con số kỷ lục đấy, 130 diễn viên, không kể diễn viên lính tráng , quần chúng … .
Tôi đã từng đến các trường quay của nước bạn, Hoành Điếm, Tây An, Côn Minh , Đại Lý. Về qui mô, các trường quay ở Trung Quốc hoành tráng hơn ta, nhưng xét về chi tiết chẳng hơn gì VN. Họ cũng giống mình, quay vài ngày một tập, nhưng khác mình là họ tận dụng các bối cảnh, trường quay vào nhiều mục đích khác, ngoài chuyện quay phim, như cho các đoàn phim khác thuê và kinh doanh du lịch. Ở xứ mình, trường quay bị lãng phí vì cách đầu tư ban đầu khác với nước bạn. Nhưng với phim Huyền Sử Thiên Đô, chúng tôi cũng có một trường quay khá ưng ý ở Cổ Loa. Đây cũng là một sự táo bạo từ ý kiến của đạo diễn Tất Bình.
Một phim về Lý Công Uẩn cũng phát sóng dịp Đại lễ này, họ thuê người Trung Quốc đạo diễn, Anh nghĩ sao ?
Tôi chưa xem nên chưa biết thế nào . Hiện tôi chỉ quan tâm , dành hết tâm sức cho Huyền sử Thiên đô. Huyền Sử Thiên Đô do một ê kíp người Hà Nội làm vì yêu Thăng Long và đau đáu về lịch sử dân tộc mình. Chúng tôi có thuê chuyên viên hóa trang từ Trung Quốc sang, phụ kiện, kể cả các yếu tố kỹ thuật sau này có thể làm ở nước ngoài để đạt chất lượng chuẩn nhưng nội dung phải do chúng tôi kiến tạo thì mới có hồn vía thành Đại La, Thăng Long chứ.
Huyền Sử Thiên Đô đã bước vào cuộc hành trình những tập đầu tiên, Anh nhận xét về các cảnh quay,mọi việc tốt đẹp và suôn sẻ chứ ?
Vì đây là phim đề tài lịch sử nên việc thuộc thoại là yếu tố tiên quyết, khác rất nhiều với phim về đề tài hiện tại, có thể ngẫu hứng được. Diễn viên chưa thuộc lời thì chưa bấm máy. Không có chuyện nhắc lời thoại ở đoàn phim Huyền Sử Thiên Đô.
Các nhà báo vẫn thường ví von, các anh là những họa sĩ vẽ bằng ánh sáng. Và anh, nhà quay phim Trần Hùng, đã có những thước phim rung động trái tim khán giả ở Thời xa vắng và Chuyện của Pao. Những khuôn hình nào ở Huyền Sử Thiên Đô khiến Anh lo lắng ?
Những cận cảnh và đặc tả về trang phục, đạo cụ, tóc, các con giống ... của thời Lý đã đúng chưa? Đã chuẩn chưa? Chúng tôi cũng có các cố vấn là các nhà sử học, nhưng ở VN mình, đôi khi các chuyên gia sử học cũng lúng túng nhiều lắm ...
Người viết sử của ta có nhiều đâu và hình như, ngày xưa ông bà tổ tiên ta chưa có thói quen viết sử cho hậu duệ của mình.
Anh có áp lực khi làm phim này không ?
Vô cùng thoải mái và tự tin sẽ có một sản phẩm phim lịch sử ciné nhất và có nhiều hình ảnh đẹp cho khán giả thưởng thức.
Câu hỏi ngoài lề, về sự cố thay đổi diễn viên trong Thái sư Trần Thủ Độ cũng làm rùm beng báo chí 1 thời. Điều đó có làm Anh hơi phân vân, nếu Huyền Sử Thiên Đô cũng....????
Tại sao hồi ấy không có nhà báo nào đến phỏng vấn tôi nhỉ ?
Có nhiều vai diễn, trong kịch và trong phim cũng vậy thôi, các đạo diễn luôn có hai diễn viên thay thế để phòng bất trắc. Khi tham gia đóng phim, bao giờ đoàn phim cũng có hợp đồng cam kết . Phá hay hủy hợp đồng đều phải bồi thường, bất kể lý do gì.
Nhưng có trường hợp ngoại lệ đấy, đang làm phim thì diễn viên mang bầu , mà hợp đồng lại không có điều khoản “ cấm chửa “ nên đành thua, như trường hợp diễn viên Minh Hương trong Thái Sư Trần Thủ Độ, đã có Thu Hà thay thế. Cũng không là điều đáng lo lắm .
Cảm ơn nhà quay phim Trần Hùng đã kết thúc cuộc trò chuyện thật vui bằng câu chuyện dí dỏm này. Chúc Anh sẽ có nhiều thước phim đẹp và cảm động trong Huyền Sử Thiên Đô.
Trần Tâm Khoa thực hiện
